Kar soğuğu ve Charles Bradley

0 Posted by - 24 November 2018 - ALBÜM, KÖŞE YAZISI

Amerikalı soul vokali Charles Bradley’nin “Black Velvet” adlı albümü, sanatçının hayatının son döneminde stüdyoda kaydettiği şarkıların yanısıra, Nirvana, Neil Young gibi isimlerden uyarlanan cover’ları içeriyor.

Varşova’da olduğumu söylediğimde şu geliyor: “Abi orası çok soğuk ama.” Berlin ve Paris gibi soğuk. Aynı coğrafya. Ama Paris’teyim deyince “ama çok soğuk” gelmez. Berlin övülür ama insanın böbeklerini taşa çeviren soğuğundan kimse yakınmaz.
İşte pek bilinmeyen, ama hakkında uzaktan tahminlerde bulunulan kentlerin kaderi. Ben çocukken de İstanbul ya da Türkiye deyince “orada develere mi biniliyor” diye sorardı yabancılar. Çıldırırdık. Henüz altı aydır burada olmama rağmen fena halde benimsediğimden midir nedir, “soğuk abi” duydum mu bir huylanıyorum. Madem merak ediliyor. Söyleyeyim. EVET SOĞUK!

Bu düşünceler kafamda çarpışırken Marszalkowska’dan tarihi şehir merkezine doğru döndüm. Kim bilir kaç asırlık ağaçların arasına, Ogrod Saski’ye doğru daldım. Bu birkaç asırlık park, artık bahar ve yazda olduğu gibi heybetli ve büyük gelmedi gözüme. Dev ağaçlar yapraksız, iskelet gibi kalmış. Varşova’nın altın sonbaharına adını ve rengini veren yapraklar da döküldükleri yerlerde çözülüp yok olduktan sonra (belediye onları toplamıyor), ortalık renksiz, siyah beyaz bir casus filminin seti gibi. Sadece son moda spor kıyafetleri ve taytlarıyla koşanlar bu görüntüyü bozuyor. Hava sıfır derecelerde ve dışarıda yürümek koşmaktan artık daha zor. Ama keyfim yerinde çünkü türlü içlikler ve kazaklarla sıcaktayım. Üstelik kulaklığımdaki müzikten memnunum.

Charles Bradley’nin “Black Velvet” albümünü bu ortamda dinliyorum. Soul ve funk’ı çıktığı yıllardaki gibi orijinal bir şekilde yaşatmaya çalışan az sayıda isimden biriydi Bradley. Hayatı boyunca şarkıcılık yaptı, ama eline yeterli para geçmediğinden hep yan işlerle uğraştı. Zorlu bir hayatı oldu. Ardından 2002’de rahmetli Sharon Jones’un içinde olduğu bağımsız retro soul firması Daptone altında çalışmaya başladı. 2011’de kariyerinde ilk defa albümü yayınlandı. 62 yaşındaydı.

Bu albümle dikkat çekti. Ardından bir iki turne ve yeni albüm derken altın devri uzun sürmedi. Mide ve karaciğer kanseri onu aramızdan ayırdı. Gerçekten hayat bazen ne kadar acımasız ve adaletsiz. İnsana “bir sürü kötülük dünyaya kazık kakmışken neden Charles Bradley kanser olup ölüyor” diye sorduruyor. Birkaç yıl önce gene kanser dolayısıyla aramızdan ayrılan Sharon Jones’dan sonra da sormuştum. Jones gibi o da katıksız eski usul soul ve funk söylüyordu. Hayatları ve hikayeleri gerçekti bu insanların. Söyledikleri şarkılar gibi yaşadılar ve öldüler.

Soul dediniz mi, işin içine acılar girer. Geçim derdi, aşk acısı, dost kazığı, ihanet, sefalet hikayeleri anlatır şarkılar. Sırtından bıçaklananlar, hayırsızlar, kadersizler, ezilenler… Buradan bir arabesk çıkarma niyetinde değilim ama soul’un temelinde bu duygusal dinamikler var. Bütün bu hikayelere rağmen güleryüzlüdür ama soul. Enseyi karatmaz, hayatı ağlanıp sızlanmadan kabullenir. Kadere boyun eğer ama tadını da kaçırmaz. Küçük şeylerden mutlu olmayı bilir çünkü başka çaresi de yoktur. Çabalar. Çabalamaya inanır. Umudu canlı tutar.

Albüm Bradley’nin yayınlanmamış kayıtlarını bir araya getiriyor. Bunlar arasında Bradley’nin klasik soul gırtlağı ve tarzıyla yorumlanmış cover’lar da var. Bradley Black Sabbath’in “Changes”ini yorumlamış ve bu şarkı ve albüm büyük beğeni toplamıştı. Bu albümde yer alan cover’lar aynı yoldan gitmek üzere hazırlanmış. Nirvana’dan “Stay Away”, Neil Young’dan “Heart of Gold” enteresan işler. Bradley onları öyle uyarlamış ki tanınmaz hale getirmiş. Adını albüme veren “Black Velvet” enstürmental. Bu seçim nasıl neden yapıldı bilemiyorum ama şu kesin, Bradley’nin bu albümdekiler dışında elde avuçta başka kaydı kalmadı herhalde. Söylemediği şarkı bile albümde olduğuna göre…

Albümde yer alan kayıtlarda Bradley’ye önceden de olduğu gibi Menahan Street Band eşlik ediyor. Bu ekibin varlığı elbette müziğe kalite, kişilik ve derinlik kazandırıyor. Daptone altında yer alan bu grup kendi müziğini yapıyor olsa da aslında firmanın sanatçılarına eşlik ediyor ve bu sanatçıların ekiplerinden müzisyenlerle besleniyor. Soul ve funk temelli sound’u orijinal haliyle yaşatan ender ekiplerden.

Burada bir hatırlatma yapayım, Daptone’un kuruluşu, Menahan Street Band’in de çıkış noktası kabul edebileceğimiz The Dap-Kings ekibine dayanıyor. Bu ekip Amy Winehouse’un prodüktörü Mark Ronson’ın dünyaya sunduğu, dinleyiciye kazandırdığı bir ekip. Winehouse’un “Back to Black” albümünün prodüktörü olan Ronson, 60’ların klasik soul sound’unu yasıtacak bir orkestra ve kayıt stüdyosu arıyordu. İşte The Dap-Kings böyle keşfedildi ve albümde çaldı. Daha sonra Amy Winehouse’un turne ekibi oldular. Ardından da Daptone, klasik soul ve funk albümleri yayınlayan tanınmış bir bağımsız firma haline geldi.

Black Velvet, Charles Bradley’nin en şahane albümü değil. Çünkü ölümünden sonra yayınlanmış bir toplama. Ama Bradley albüm bazında dinlenecek biri değil zaten. O bir kimlik ve tarz olarak var. Onun albümünü dinlemiyor insan, onu dinliyor ya da izliyor. O yüzden burada doğru soru “hangi albüm”, “hangi şarkı” değil “kim”dir. Bradley’nin hastalığının son aşamalarında kaydettiği bu şarkılar bize şunu vadediyor. James Brown kadar şanslı olamamış ama en az onun kadar yetenekli bir soul vokalini dinlemek ve hikayesine tanık olmak.

Biz ölümlülere acıdığı için lütfedip yere eğilmiş gibi duran karanlık gökyüzünün altında, yapraksız ağaçlarla dolu bir parkta yürürken dinlenecek en şahane albüm bu mudur? İddialı. Yine de “I Hope You Find a Good Life”ı dinlerken benim şikayetim yok. (“Black Velvet” – Charles Bradley, Daptone Records)

Mehmet Tez – Milliyet

1 Comment

  • Ododo 24 November 2018 - 10:49 Reply

    merhaba ve günaydın;
    yazılarınızı çok uzaklardan geçen bir kısa hikayeler tadında beğenerek okuyorum. bazen öyle güzel ayrıntı ve betimlemeleriniz oluyor ki bizi de o (sıcak!) dünyanıza çekiyorsunuz, bilerek yada bilmeyerek 🙂
    müzik ve de yaşadığınız yerdeki duygu birikimleriniz iklime meydan okuyor.
    yazılarınızın ve de başarılarınızın dileğiyle Adana’dan kucak dolusu selamlar.
    (ilgiyle ve zevkle okunuyorsunuz unutmayın)

  • Leave a reply