ALKAN AVCIOĞLU YAZDI: YILDIZLARARASI’NIN İLHAM KAYNAKLARI

1 Posted by - 15 November 2014 - LİSTE, O OLDU BU OLDU

Bu hafta yılın merakla beklenen filmlerinden biri olan “Yıldızlararası” (Interstellar) vizyona giriyor. Bu filmi izlemeden önce Christopher Nolan’ı etkilemiş aşağıdaki filmleri izlemekte fayda var.

Tehlikeli İlişkiler (Close Encounters of the Third Kind), 1977
Yön:
Steven Spielberg
Yıllar önce, Interstellar projesine Nolan dahil olmadan önce, bu projede yönetmen olarak Steven Spielberg bulunuyordu. Spielberg ayrıldıktan sonra yerine Nolan geldi. Birçok röportajında Spielberg filmleriyle büyüdüğünü vurgulayan Nolan için bu oldukça doğal bir karar. Yönetmenin kendi deyişiyle “Spielberg’in filmlerinde neredeyse eski moda, oldukça klasik bir dil var” ve o da blockbuster filmlerinde bu dili yakalamak istiyor. “Tehlikeli İlişkiler’i düşünürseniz, bu filmin büyük bir ruhu var ve ben de bu filmde bunu yansıtmak istedim” diyor Nolan. Hikaye anlatımındaki tonu ve özünde aile ile ilgili bir hikaye olması ‘Yıldızlararası’nı yaklaşım olarak ‘Tehlikeli İlişkiler’e oldukça yakın kılıyor.

2001: Uzay Yolu Macerası (2001: A Space Odyssey), 1968
Yön:
Stanley Kubrick
Nolan, ‘2001: Uzay Yolu Macerası’nı ‘Yıldızlararası’ını en çok etkileyen film olarak gösteriyor. Aksi nasıl düşünülsün ki? Kubrick’in benzersiz başyapıtı bugün pek çok bilimkurgu için kilit niteliğinde bir ilham perisi. “Bilimkurgu hayranlarının fark edeceği pek çok referans var” diyor Nolan: “Bir bilimkurgu filmi çekiyorsanız, sanki ‘2001’ diye bir film hiç yokmuş gibi davranamazsınız”. Kubrick’in klasik filmini 7 yaşında izleyen ve kariyeri boyunca etkilenmeye devam eden Nolan, bu filmin etkisini ‘Yıldızlararası’nın pek çok yerine taşımış. Sadece hikaye ve biçimsel anlamda değil, çekim sürecinde de pek çok tekniğinden ve set tasarımından ilham almış.

Yaratık (Alien), 1979
Yön:
Ridley Scott
Tematik olarak olmasa da estetik anlamda ‘Yaratık’, ‘Yıldızlararası’nı direkt etkileyen filmlerden biri. Nolan’ın son filminde yapım tasarımını çok önemsediği düşünülürse, kendi türünde çığır açan bir klasikten etkilenmemesi pek mümkün değil zaten. “1970’lerde büyürken ‘Yıldız Savaşları’ ve ‘Yaratık’ gibi filmler bilimkurguya yaklaşımlarıyla zihnimi kurcaladı” diyor Nolan. ‘Yıldızlararası’ işlevsel olmayan ve gereksiz fütürizmden kaçınmayı başarıyorsa bunu Ridley Scott’ın 1979 filmine borçlu.

Boşluktaki Kahramanlar (The Right Stuff), 1983
Yön:
Philip Kaufman
A.B.D’nin uzay programının kuruluşunu anlatan bu epik film ‘Yıldızlararası’ üzerinde en büyük etkisi olan filmlerden biri. Çekim sonrası özel efektlere pek bel bağlamak istemeyen yönetmen Nolan bu nedenle teknik ekibine ‘Boşluktaki Kahramanlar’ı iki kere izlettirmiş. Set ekibi detaylı notlar alarak pek çok çekim tekniği için bu filmden oldukça beslenmiş. Özellikle de astronotların başlıklarında ve vizörlerindeki yansımaları nasıl istediğini anlatmak için Nolan’ın dönüp dolaşıp referans verdiği film buymuş.

Frekans (Frequency), 2000
Yön:
Gregory Hoblit
“Birlikte büyüdüğünüz filmler, yıllar içinde kendinize kattığınız kültür bir film izlerken beklentilerinizin bir parçasına dönüşüyor. Bir fanusun içinde bir film yapamazsınız” diyerek Nolan, filmlerin diğer filmlerle yoğun etkileşimde olduğu kültürel bir sarmaldan bahsediyor. Böylelikle filminin sadece direkt olarak etkilendiği birkaç klasik filmden değil, aslında devasa bir sinema kültüründen bahsediyor. Nolan’ın zihin kurcalayan gerilimler yapmaya başladığı bir dönemde ortaya çıkan Gregory Hoblit’in ‘Frekans’ı ‘Yıldızlararası’na tematik anlamda esin kaynağı olmuş gibi. Oldukça farklı duran bu iki filmin yer yer içerik olarak birbirlerine çok ama çok benzediği anlar var.

For All Mankind, 1989
Yön:
Al Reinart
“Bence eğer ilham kaynaklarınızı gizlemeye çalışırsanız, sonunuz samimiyetsiz bir film yapmak olabilir” diyor Nolan. Yönetmen, vaktiyle en sevdiği 10 Criterion Filmi listesini hazırladığında bu filmlerin arasında Al Reinart’ın muhteşem belgeseli ‘For All Mankind’ı da eklemeyi unutmamıştı. Nolan’ın kariyeri boyunca en çok etkilendiği filmlerden biri olan ‘For All Mankind’, görsel anlamda etkisini ilk kez bu kadar bariz bir şekilde gösteriyor. ‘Yıldızlararası’nın ruhani yönlerini tamamlayan daha gerçekçi her sahnenin arkasında bir tutam ‘For All Mankind’ etkisi mevcut.

Ayna (Zerkalo), 1975
Yön:
Andrei Tarkovsky
Aslında ‘Yıldızlararası’nı etkilemiş olabilecek, akla ilk gelen Tarkovsky filmi şüphesiz ki ‘Solaris’. Ancak Nolan’ın bir röportajında söylediğine göre filmin özellikle doğaya ait öğelerinde onu asıl etkileyen film ‘Ayna’ olmuş. Bu filmle Nolan’ı tanıştıran kişi ise filmin görüntü yönetmeni Hoyte van Hoytema olmuş. Hoytema, daha önce ‘Ayna’yı izlememiş olan Nolan’a filmi ‘Yıldızlararası’nın çekimleri başlamadan önce izletmiş. ‘Yıldızlararası’nın pek çok sahnesinde, Terence Malick, Godfrey Reggio ve Tarkovsky etkisi kendini belirgin bir şekilde hissettiriyor. Fakat çekimler esnasında bunlardan en fazla ön plana çıkanı Tarkovsky’nin otobiyografik başyapıtı ‘Ayna’ olmuş.

*Alkan Avcıoğlu’nun bu yazısı BirGün Gazetesi’nde yayınlanmıştır.

No comments

Leave a reply