ALKAN AVCIOĞLU YAZDI: KENDİ KENDİNİ EN İYİ İLAN EDEN FİLM

0 Posted by - 19 December 2014 - KÖŞE YAZISI

Kutluğ Ataman’ın ‘Kuzu’ filminin afişinde “Yılın En İyi Türk Filmi” cümlesi kullanılıyor. Fakat bir alıntı taklidi yapan bu cümlenin bir kaynağı yok.

Kutluğ Ataman’ın 26 Aralık’ta vizyona girecek ödüllü filmi “Kuzu”nun afişi yayınlandı. Afişin en tepesinde “Yılın En İyi Türk Filmi” cümlesi yer alıyor. Film afişi üzerinde alıntı veya yıldızlar kullanmak sinema sektörünün evrensel ve köklü bir geleneği. Bir film pazarlamanın da kilit yöntemlerinden biri. Ancak gelin görün ki bu cümlenin altında bir kaynak bulunmuyor. Üstünkörü bir bakışta izleyicilerin otomatik olarak bu cümleyi bir eleştirmenin sarf ettiğini veya bir yerde film hakkında bu cümlenin yazıldığını düşüneceği tarzda bir kullanım bu. Fakat ‘Kuzu’ afişinde kullanılan bu cümle bir alıntı değil.

Hollywood gibi sinema sektörünün gelişmiş olduğu yerlerde alıntı ile insanların algıları üzerinde oynamak için etik olmayan girişimlere yer yoktur. Yanlış alıntı kullanımına tolerans gösterilmez; geçmişte Sony “The Animal” filminin afişine uydurma bir eleştirmen ismiyle “Yılın En Komik Filmi” yazmıştı ve davalık olmuştu. Hatasını kabul eden Sony, olaydan sorumlu iki yöneticisinin işine son vermişti. Benzer bir şekilde Fox şirketi, “Moulin Rouge” filminde Hollywood Register yazarının alıntısını Hollywood Reporter olarak kullanıp başını belaya sokmuştu.

Sinema kültüründe bir afiş üzerinde alıntı kullanmanın genel olarak yaygın şekilde kabul görmüş birtakım standartları var. Cümle genellikle tırnak içinde kullanılır ve hemen altına cümlenin kaynağı yazılır. Bu cümleler noktasına virgülüne kadar cümlenin sahibi yazar ve/veya yayın organına onaylatılır. Çünkü hassas bir konudur bu. Bugüne kadar pek çok filmde, bir yazının içinden cımbızla seçilmiş iyi kelimelerin ya da çok hafif değiştirilmiş cümlelerin kullanılmasına defalarca şahit olmuşuzdur. Ancak kendi istediği cümleyi yaratıp bunu afişe yazma tercihine, kendi kendini “Yılın En İyi Türk Filmi” ilan eden bir filme ise ilk kez rastlıyoruz.

Bu cümleyi afişin üzerine yerleştirmeyi uygun bulanlar eğer bunu bir alıntı olarak düşünmeyip, bunu bir konsensüs olarak düşünerek bilinçli bir şekilde kullandılarsa durum daha da vahim. İnsan ister istemez, “Kuzu”nun yılın en iyi Türk filmi olduğu yargısına kimin ulaştığını, hangi merciinin böyle bir şeye karar verdiğini düşünüyor. Tüm eleştirmenler arasında geniş bir anket yapıldı ve “Kuzu” listenin zirvesine yerleşti de bizim mi haberimiz yok? Kaldı ki öyle olsa bile ilgili cümlenin altında anket veya değerlendirme de kaynak olarak belirtilmeli.

Kutluğ Ataman gibi enstalasyonları yurtdışında en prestijli yerlerde sergilenme imkanı bulmuş, filmleri festivallerde yarışmış tecrübeli bir yönetmenin bir film afişinde alıntının nasıl kullanıldığını bilmemesine imkan yok. Hiçbir kaynağa ait olmamasına rağmen kendi filminizi öven bir cümleyi afişe yerleştirmekte bir beis görmüyorsanız, bu tarz uygulamaların profesyonel ve etik gerekliliklerinden ya bihabersinizdir, ya da işin etik yönünü pek umursamıyorsunuzdur. “Kuzu” filminin özellikle de bu cümleyi resmi sosyal medya hesaplarında dört bir ağızdan slogan haline getirdiği düşünülürse yapılan şeyin sinsi bir tercih olduğuna vakıf oluyor insan.

fragman screenshot

FESTİVALDEN 5 YILDIZ?
Daha da ilginç bir şekilde filmin fragmanına yapılan güncel kurgunun başında bu kez bu cümle tırnak içinde karşımıza çıkıyor. Altında kaynak olarak Antalya Altın Portakal Film Festivali yazıyor. Cümlenin üzerinde de 5 yıldız bulunuyor. Evet, yanlış duymadınız, festivalin ta kendisi, filmin “Yılın En İyi Türk Filmi” olduğunu söylemiş ve filme 5 yıldız vermiş. Kaynak olarak kastedilen şey tümden kurumsal olarak festival mi, yönetim kurulu mu, jüri mi bilinmez. Kuşkusuz ki bu cümlenin yazılı bir kaynağı yok. Dolayısıyla En İyi Film ödülü kazanıldığı için anlık bir acemilik ve gafletle festivalin ağzından böyle bir cümle yazabileceklerini varsaymış olabilirler mi? Eğer öyleyse, bu sefer de filmin afişinde kaynak adı ve tırnak kullanımı olmaması tuhaflığa işaret ediyor.

Fragmanın devamında kullanılan ve bu hafta içinde basına servis edilen iki yabancı dergiden alıntı var. Biri The Hollywood Reporter’dan biri de Variety’den. Tırnak içerisinde ve kaynakları belirtilerek kullanılmışlar. Lakin yıldız değerlendirmesi yapmayan bu eleştirilerden alınan alıntıların üzerine de 5 yıldız yerleştirilmiş durumda. Ancak tabi ki bu da normal karşılanmalı çünkü Altın Portakal bile yıldız veriyorsa Variety niye veremesin? Ödül 5 yıldız anlamına geliyorsa, pozitif bir eleştiri niye 5 yıldız anlamına gelmesin?

İşin komiği, “Kuzu”nun zaten gösterildiği her yerde eleştirel anlamda beğenilmiş ve bol ödül kazanmış olması. Yani bu yaptığı şeye ihtiyacının olmaması. “Kuzu” filminin iyi bir film olduğu zaten genel bir kanıyken, kendi kendini yılın en iyisi ilan etmek oldukça tuhaf bir tercih. Acaba yılın en iyi Türk filmi olabilecek Altın Palmiye sahibi bir filme karşı mı bu kibir?

Alkan Avcıoğlu

*Alkan Avcıoğlu’nun bu yazısı 19 Aralık 2014 tarihli BirGün gazetesinde yayınlanmıştır.

No comments

Leave a reply