Kağıt ölüyor diyenler yanıldı

0 Posted by - 04 October 2015 - KÖŞE YAZISI

mtezAmerika’da e-kitap satışlarının düşüp basılı kitap satışlarının yükselişe geçmesi tartışılıyor. Galiba kağıt ölmüyor, tam aksine yeniden trend oluyor.

Bundan beş yıl önce herkes bir şeyden emindi. Gelecek dijital yayıncılıkta; kitaplar, dergiler tabletten okunacak. Basılı medyanın ve yayıncılığın sonu gelecek.

Bununla da kalınmadı, tarih biçildi. 2020’de tamamen biter diyenler vardı. 2030’lara öteleyenler oldu. Sınırlı sayıda prestij nüshası basılır diyen vardı (bu ben oluyorum). Haksız da değillerdi zira gidişat fenaydı. “Kimse gazete almıyor, kimse kitap okumuyor” cümlelerini biz kendi memleketimizde duymaya alışkınız da dünyada da durum buydu. Koca gazeteler, dergiler gümledi, kağıdı terk edip internete geçme kararı aldı. Bir kısmı dayandı, halen de dayanmaktalar. İşin aslı bu.

Öngörünün ilk kısmı, yani gelecek dijitalde kısmı doğru elbette. Ancak ikinci kısımla ilgili o kadar da emin olmayın. Kağıt ölecek diyenler fena halde yanılıyor olabilir.

Durumu daha iyi anlayabilmek için kitap dünyasında neler oldu ona bakalım… 2008-2010 yılları arasında insanların tabletler ve Kindle gibi e-kitap okunan cihazlara geçiş yapmasıyla dijital kitap satışları yüzde 1.260 oranında arttı. Kitabevleri dijitale geçmeye başladı.

Bu şekilde ayakta kalma yoluna giderken basılı kitap satan yerler yaşam mücadelesi vermek zorunda kaldı. E-kitap hem ucuz hem de istenilen her an ulaşılabilir ve satın alınabilir bir şeydi. Basılı kitap ölecek dendi.

Association for American Publishers’ın geçen haftaki açıklamasına göre e-kitap satışları 2015’te yüzde 10 oranında geriledi. Yani e-kitap, basılı kitabı 2015’te geçecekken (beklenti buydu), gerileme yaşanıyor. Müzikte CD’nin başına gelen kitabın başına gelmiyor.

Basılı kitap okuyan kuşağın kağıda bağımlı son kuşak olacağı sanılıyordu ancak genç kuşağın da kitabı elde okumayı sevdiği ortaya çıktı. Daha doğrusu, öngörüleri melez okuyuculardan oluşan bir kuşak oluştuğu yönünde. Yani hem tabletlerden okuyorlar hem de basılı kitap okumayı seviyorlar. Sanırım kitabına göre değişiyor.

Her halükarda yayıncıların basılı kitap yatırımı yaptıklarını da söyleyebiliriz. Aynı kaynak Hachette’in dev bir dağıtım deposu satın aldığını, Simon&Schuster’ın yine dağıtım ağını genişletmek üzere New Jersey’de benzer bir yatırıma giriştiğini ortaya koyuyor.

kitap 1Penguin Random House günümüzden 100 yıl sonra dahi basılı kitapların endüstrinin önemli bir parçası olacağını düşündüklerini ve yatırımlarını bu yönde yaptıklarını açıkladı.

İşin ilginci e-kitap okunan cihazların satışlarında da düşüş yaşanıyor. Amazon’un Kindle’ı, Barnes&Noble’ın Nook’u var. Kobo var. iPad gibi çok amaçlı akıllı cihazlarda da kitap okunabiliyor ve tüm bu satışlarda düşüş yaşanıyor. (Bana sorarsanız e-kitap okumak için en uygunu Kindle. Gözleri yormuyor ve gerçek kitap görüntüsü veriyor. iPad ise tam bir işkence.)

Nielsen’in araştırmasına göre 2011’de 20 milyon cihaz satılmış. 2015’te bu rakam 12 milyon. E-kitap fiyatlarının basılı kitap fiyatlarıyla aynı seviyeye gelmesinin de satışları etkilediği belirtiliyor.

Bunu şöyle düşünün, 20 milyon akıllı telefon satışının bir anda 12 milyona düşmesi gibi bir şey. Şaşırtıcı bir rakam. Elbette dijital ve kağıt arasındaki savaş kolay bitecek gibi değil. Şimdi de ucuz cihaz, ucuz e-kitap uygulamaları gelecektir.

Kitaptaki bu durumun müzikteki karşılığının çok sınırlı ölçüde de olsa “plağa dönüş” olarak ortaya çıktığını düşünüyorum. Bugün neredeyse her evde bir plak bulunuyor. Dinlenmese de, pikap olmasa da var. Nasılsa bir gün pikap alırım diye plak alan da var, dursun ben kapağını seviyorum diyen de. Alıp duvarına asan da gördüm. Neticede plak bir prestij nesnesi haline geldi ve dinleyici açısından müzikle fiziksel ilişki kurmanın tek yolu artık.

Yeni kuşakların tamamen akıllı cihazlardan müzik dinleyeceğine hepimiz emindik. Ancak ben kendi adıma artık o kadar emin değilim. Sanırım plak, onu dinleyen son kuşakla birlikte tarihe gömülmeyecek. Aksine bütün dünyada yeni nesil plak dinlemeyi seviyor. Plak satışları giderek artıyor. Pek çok albüm mutlaka plak formatında da basılıyor. İnsanlar birbirlerine müzikle ilgili bir şey hediye edeceklerinde plak ya da pikap almayı tercih ediyor.

Hak veriyorum, birine doğum gününde Apple Store’dan download linki yollamak mı daha hoş yoksa o albümün plağını hediye etmek mi?

Sanırım bu pazar kitaplarıma gömülüp (e-kitap değil, halis kağıt baskı) plaklarımı dinleyeceğim. Ne de olsa artık bunu yapmak artık eski kafalılık değil, trend…

Mehmet Tez – Milliyet

No comments

Leave a reply