Yeni telif yasası

1 Posted by - 15 May 2017 - KÖŞE YAZISI

mtezMüzik dünyasındaki bütün emekçileri yakından ilgilendiren yeni telif yasası yasaklar ve tedbirler üzerine inşa ediliyor. Oysa asıl sorun teliflerin toplanması değil dağıtılması.

Myspace’e erişim yasaklanmıştı. YouTube’a erişim yasaklanmıştı. Last.fm’e erişim yasaklanmıştı. Zamanında hepsi mahkeme kararıyla engelliydi. Hepsi bizim iyiliğimiz içindi. Hepsi sanatçıların iyiliği içindi. Hepsi emeğin karşılığını almak içindi. Hepsine bir kulp bulundu. Erişim engellendi.

“Engellemek çözüm değil. Siz önce insanların makul ücrete müzik dinleyebileceği şartları oluşturun sonra önleminizi alın” diye yazdık hep. Neticede işler yazdığımız yönde gelişti. Dijital platformlar ve YouTube’dan gelirler elde ediliyor, telifler tahsil ediliyor. Dinleyici de üye oluyor, aklı başında makul hiç kimse korsanla falan uğraşmıyor. Sorun büyük ölçüde aşıldı ama kapatma alışkanlığımız başka alanlarda devam ediyor. Bugün de yok vergi vermiyor, yok bize küfretti, yok yan baktı diye bir sürü site engelleniyor, erişim yasakları havada uçuşuyor.

Konuya dönersek, müzik sektörünün ileri gelenleri 10 yıl kadar önce şöyle düşündüler: Biz bu global işlerin aynısının yerlisini yaparız, onun başına geçip otururuz, bütün gelir bizim olur. Paramızı, malımızı niye bu yabancılara verelim? Denediler de. Olmadı. Tutmadı çünkü yapmak kolay değil. Keşke tutsaydı. Global anlamda hizmet veren makul ekonomik modeli biz bulsaydık da İsveç gibi (Spotify) ya da Fransa gibi (Deezer) dünyaya biz lanse etseydik.

Sonunda, engelleyip aynısının yerlisini yapmakla olmayacağını anladılar. Büyük firmalarla masaya oturdular. Anlaştılar. Bunu da “Dünyayı dize getirdik” diye sattılar kamuoyuna. Peki bravo diyelim. Destan yazdık diyelim. Nasıl dize getirdik bakalım.

müziktelif2

Bugün müzik yerli ya da yabancı yasal dijital platformlardan dinleniyor. Büyük şirketler global firmalarla anlaşmalarını yaptı, toplu ödemelerini tıkır tıkır alıyorlar. Peki her şey güzel mi? Her şey yolunda mı? Sanatçılar mutlu mu? Besteciler mutlu mu? Enstrümancılar mutlu mu? Söz yazarları mutlu mu? Stüdyo çalışanları, prodüktörler, ses teknisyenleri, müzik emekçileri mutlu mu?

Dertleri bitti mi? Hak ettikleri gelirlere sahip oldular mı? Hayır. Çünkü telif sistemi ile ilgili uygulamalar, tasarruflar, emekçiyi, eser sahibini değil büyük şirketleri koruyor. Onları kalkındırıyor.

Şimdi bu yazıyı yazmamın nedeni durup dururken negatiflik pompalamak değil. Yeni telif yasasının taslağı hazırmış. Yeni düzenlemeler geliyormuş. Şöyle içeriğe bir göz gezdirince gene yasaklar, önlemler, yepyeni korsan takip metotları görüyoruz. Ama elde edilen gelirin dağılımındaki sorundan kimse bahsetmiyor. Telif toplamaya dair madde çok, telifin nasıl dağılacağı, yani bu sistemin zayıf karnı yine sallantıda.

Bakalım sonunda sanatçıya, emekçiye yarayacak mı bitmeyen korsan ve telif derdimizin yepyeni tedavisi. Her şeyden önemlisi, acaba gerçekten dünya standartlarında bir telif sistemini işletebilecek miyiz?

Mehmet Tez – Milliyet

FacebookShare/Bookmark

No comments

Leave a reply